Most Bernardyński

Most Bernardyński spina oba brzegi Brdy, poniżej Starego Miasta. Przechodząca tędy ruchliwa ulica Bernardyńska łączy ważne trasy: Wały Jagiellońskie i ulicę Toruńską na prawym oraz ulicę Jagiellońską na lewym brzegu.

Bydgoszcz

Bydgoszcz (363 000 mieszk.) Miasto wojewódzkie (siedziba wojewody kujawsko-pomorskiego), powiatowe i powiat grodzki, leży nad Brdą, u jej ujścia do Wisły. Jeden z największych ośrodków przemysłowych kraju, ważny ośrodek handlowo-finansowy. Duży węzeł komunikacyjny; port śródlądowy, Port Lotniczy im. Ignacego Jana Paderewskiego (Bydgoszcz-Szwederowo) na południe od centrum miasta. Ośrodek nauki i kultury. Szkoły wyższe, w tym Uniwersytet Kazimierza Wielkiego (UKW), Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy, Akademia Muzyczna. Opera Nova, Filharmonia Pomorska, teatry. Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego (m.in. bogata kolekcja obrazów tego artysty), Pomorskie Muzeum Wojskowe, unikatowe Muzeum Farmacji.

W średniowieczu gród kasztelański na północnym krańcu Kujaw, prawa miejskie 1349; w XV-XVI w. ważny ośrodek handlu (zboże, sól), ponowny rozwój po otwarciu 1774 Kanału Bydgoskiego. W 1772-1920 (z przerwą 1807-15) w zaborze pruskim, pod nazwą Bromberg. Na początku II wojny światowej niemieccy dywersanci przeprowadzili w Bydgoszczy zbrojną prowokację, zlikwidowaną przez Polaków; w odwecie Niemcy po zajęciu miasta dokonali masowych publicznych egzekucji mieszkańców.

Stare Miasto, o średniowiecznym założeniu, z prostokątnym Starym Rynkiem, leży się na prawym, południowym brzegu Brdy. Zabudowa w większości pochodzi z 2. połowy XIX w., starszych budowli zachowało się niewiele. Najcenniejszym zabytkiem jest późnogotycka katedra św. św. Mikołaja i Marcina. Stojące obok nad Brdą malowniczo usytuowane kamieniczki nazywane są „Wenecją bydgoską". Po północnej stronie Starego Miasta spichrze z przełomu XVIII/XIX w. W południowej części Starego Miasta fragment dawnych murów miejskich.

Na lewym brzegu Brdy, po dworzec kolejowy, leży powstałe w XIX w., nowe śródmieście, zabudowane wielopiętrowymi eklektycznymi i secesyjnymi kamienicami oraz nowymi budynkami, częściowo wysokościowymi. W tej dzielnicy skupia się większość hoteli, domy towarowe, biurowce. Główną osią handlową i komunikacyjną śródmieścia jest ul. Gdańska. Przy niej najstarszy w tej części miasta zespół klasztorny Karmelitanek, w dawnym klasztorze mieści się Muzeum Okręgowe. Na wschód od Gdańskiej, w parku obok Teatru Polskiego, znana rzeźba Łuczniczka, jeden z symboli miasta.

Przedmieścia, o luźniejszej zabudowie, rozciągają się wzdłuż Brdy, Kanału Bydgoskiego i Wisły. Bydgoszcz jest bogata w zieleń, są tu parki, skwery, zadrzewione aleje. Wokół lasy; w północnej części Bydgoszczy znajduje się Las Gdański, od południa w granice miasta wkracza Puszcza Bydgoska.